Yabancılara Türkçe Öğretimi

Yrd. Doç. Dr. Raşit KOÇ Yüzüncü Yıl Üniversitesi

ÖZET

Türkçe hayatımızın önemli bir parçasıdır. Anlama ve anlaşma aracımız olan dilimizi özenle kullanmak, kurallarına uymak her Türk vatandaşının görevi ve sorumluluğu içindedir. Fakat çoğu görev ve sorumluluklarımızda olduğu gibi bu konuda da baştan savmacı, adam sendeci ve ben yaptım oldu şeklinde bir tavır takınıyoruz. Sadece bizi ilgilendiren bir durummuş gibi görünse de dilde yaşanan olumsuzluklar zaman içerisinde bizden başkalarını da etkileyerek yaygınlaşıyor. Böylece dilimizi çevreleyen, koruyan kurallar yok olarak kişisel tercihler ve kullanımların yaygınlaştığı, birinin kullandığı kelime ve tabiri diğerinin anlamadığı kolu kanadı kırılmış, dalları budanmış ve dar bir alana hapsedilmiş bir dil ve onu kullanan, onunla konuşup onunla yazan bir topluluk meydana gelmektedir. Buna bir de aydınların, köşe yazarlarının, siyaset adamlarının, kitle iletişim araçlarının etkisiyle yabancı dillerden sökün eden kelimelerin şehirlerimizin sokaklarını, çarşısını, pazarını doldurması eklenince sanki dilimiz ve ülkemiz işgal altındaymış gibi bir manzarayla karşılaşıyoruz.

Matematiksel bir yapısı olan, her türlü kavramı karşılayacak türetmeler yapabilecek imkâna sahipken bunu dikkate almamak düşündürücüdür. Dilimizi korumak için toplumun her kesimi üzerinde düşen göreve sorumluluğu yerine getirdiğinde Türkçe de özlediğimiz duruluğuna ve güzelliğine kavuşacaktır. Anahtar kelimeler: Türkçe, yabancı kelimeler, dil bilinci.

GiriÅŸ: 

Türkçe hayatımızın her alanında bizi saran, anlaşmamızı sağlayan önemli bir vasıtadır. Bir iletişim aracı olan dilimizin söz varlığı zaman zaman radyo ve televizyonlarda yanlış telaffuz edilmekte, gazete ve dergilerde yanlış yazılmaktadır. Yanlış yazımlar ve telaffuzlar kullanımdaki sıklıktan dolayı yaygınlaşmaktadır. Provokasyon yerine provakasyon bu tür örneklerden biridir.

Dildeki bu olumsuzlukları bir de iş yeri adları, ilan, duyuru, afiş benzeri görüntülerde görmekteyiz. 1980 sonrası dünyaya açılma ve liberal ekonominin etkisiyle beraber yabancı markalı ürünlerin ülkemize girmesi, özel televizyon kanallarının yaygınlaşması gibi gelişmelerle birlikte pek çok yabancı kelime eskisinden daha hızlı bir şekilde dilimize girerek günlük hayatta kullanılmaya başladı. Bu kelimelerin yaygın olarak kullanıldığı yerlerden birisi de iş yeri adları oldu. Böylece daha önce dilimizde olmayan pek çok kelime bazen anlamına uygun bazen de anlamının dışında iş yerlerine, üretilen mallara ad olmaya başladı.

Bu kullanımlar çoğu kez müşteri çekmek, hizmet kalitesinin yüksek olduğunu belirtmek gibi bahanelerle haklı gösterilmeye çalışılıyor. Ama ortada bir gerçek var ki bu tür isimlerin ne anlama geldiğini çoğu kez bu isimleri kullananlar da, alış veriş yapanlar da bilmiyor. Anlamı bilinmediği gibi bu kelimelerin nasıl yazıldığı da bilinmiyor. Bu nedenle yazılışlarında da farklılıklar görülüyor. Çünkü ne bu adları iş yerlerine, ürettikleri ürünlere verenler ne de bu tür yazıları tabelalara, çeşitli belgelere yazanlar, anlamlarını bilmedikleri gibi doğru yazılış biçimini de bilmemektedirler. Durum böyle olunca da ortaya ironik bir durum çıkmaktadır.

Bugün sadece büyük şehirlerimizdeki iş yerlerinin adları plaza, center, showroom, store, market vs. değildir. Anadolu'nun en ücra köşesinde de benzer isimler kullanılmaktadır. Aradaki tek fark biraz daha yanlış yazılarak ve olur olmaz yerde kullanılmasıdır.

Yabancı kelimelerin yazılışından başka, şehirlerin dikkat çeken yerlerine asılan duyuru, satış, reklam amaçlı yazılan yazılarda da Türkçenin yanlış şekillerde kullanıldığı görülmektedir. Bazen

dikkatsizlikten, bazen bilmemekten sonuçta iyi bir Türkçe eğitimi ve dil bilinci eksikliğinden kaynaklanan bu yazım yanlışları ana dili eğitiminin ne kadar önemli bir konu olduğunu hem Türkçe öğretenlere hem de öğrenenlere gösteren güzel bir örnektir.

Bu çalışmada, Van ilinde iş yerlerine verilen yabancı isimlerden ve şehrin değişik yerlerinde görülen, duyuru ve ilanlardaki yazım yanlışlarından örnekler, çekilen fotoğraflarla belgelenerek işlenecek bu yanlışların nedenleri dil bilgisi kuralları açısından incelenecektir.

Devamını okumak için tıklayınız...

 

Yorum ekle