İsim Tamlamaları

Tanım: Aralarında anlamca ilişki bulunan söz grubuna İsim tamlaması denir. Bir ismin bir başka ismi anlam bakımından tamamlamasıdır.

İstanbul- un sokaklar-ı

Dost kapı-sı

Okul bahçesi-nin ağaçlar-ı

Türkçede üç çeşit İsim tamlaması vardır:

1. Belirtili İsim Tamlaması

Tanım: Hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı tamlamalara Belirtili isim tamlaması denir. Belirtili isim tamlamasında tamlayan -nın, -nin, -nun, -nün, -ın, -in, -un, -ün eklerini, tamlanan ise -ı, -i, -u, -ü, -sı, -si, -su, -sü eklerini alır.

Sınıf-ın kapı-sı

Oda-nın halı-sı

Kullanımı:

Belirli olan ve bilinen bir şeye veya yere aitlik vardır.

Öğretmenin kitabı.                              (Ali Beyin Kitabı)

Kitap bilinen ve belli olan öğretmene aittir.

Okulun bahçesi çok güzel.                  (Cumhuriyet Lisesinin bahçesi)

Bahçe bilinen ve belli olan okula aittir.

Not: Su ve Ne kelimesi bu kurala uymaz.

Yaylanın su-y-u

Onun ne-y-i var.

2. Belirtisiz İsim Tamlaması

Tanım: Tamlayanın ek almadığı, yalnızca tamlananın ek aldığı tamlamalara Belirtisiz isim tamlaması denir. Belirtisiz isim tamlamasında tamlanan -ı, -i, -u, -ü, -sı, -si, -su, -sü alır.

Kullanımı:

1. Belirli olan ve bilinen bir şeye veya yere aitlik yoktur. Genel olma durumu vardır.

Öğretmen kitabı.                                 (Bütün öğretmenlere ait)

Kitap, bilinen ve belli olan öğretmene ait değildir. Genel olma durumu vardır.

Okul bahçesi çok güzel olmalı.                        (Bütün okullara ait bahçe.)

Bahçe, bilinen ve belli olan okula ait değildir. Genel olma durumu vardır.

2. Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan tamlayanın türünü, neden yapıldığını, ait olduğu yeri, neye benzediğini, mesleğini ve görevini belirtir.

Türkçe kitabı / Fizik kitapları                  (Tür)

Pirinç çorbası                                       (Neden yapıldığı)

İzmir üzümü                                          (Ait olduğu yer)

Dil peyniri                                            (Neye benzediği)

Temizlik işçisi                                       (Mesleği)

İstanbul boğazı                                    (Yer)

3. Zincirleme İsim Tamlaması:

Tanım: Zincirleme isim tamlaması, ya tamlayanı, ya tamlananı, ya da her ikisi de isim tamlaması olan tamlamalardır.

Alinin babasının işi

Taş duvarın üstü

Bahar mevsiminin güzelliği

Yorum ekle