Yabancılara Türkçe Öğretimi

Kırgızların Türkiye Türkçesi Öğrenirken Ad Durum Biçimbirimleriyle ilgili Yaptıkları Hatalar ve Çözüm Önerileri

Yrd. Doç. Dr. Gül Banu DUMAN tarafından yazıldı.

           Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, günümüzde önemle üzerinde durulan ve hızla geliÅŸmekte olan bir alandır. Türkçenin soydaÅŸ Türklere öğretimi ile yabancılara öğretiminin farklı olması gerektiÄŸi, artık herkes tarafından kabul edilmektedir. Öte yandan soydaÅŸ Türkler için ayrı ders kitapları ve materyallerinin hazırlanması hususunda bu kabulün yeterince dikkate alındığını söylemek de mümkün deÄŸildir. Türkçeyi yabancı dil olarak öğretirken dilin her bir gramer unsuru üzerinde teker teker durulmalı, hata sıklıkları tespit edilip, yaygın olarak yapılan hatalar bol alıştırmalarla giderilmeye çalışılmalıdır. Bu çalışmada da Türkiye Türkçesi öğrenen Kırgız öğrencilerin ad durum biçimbirimlerini öğrenirken yaptıkları hatalar üzerinde durulmuÅŸ, bu hataların sebepleri irdelenmiÅŸ, bu hataları ortadan kaldırmak için çözüm yolları aranmıştır. Bu yolla Türkiye Türkçesi öğreten öğreticilere yol göstermek hedeflenmiÅŸtir. Her bir gramer unsurunun ayrı ayrı deÄŸerlendirilmesi gerektiÄŸi düşüncesi ile yapılan her çeÅŸit gramer hatası tek bir makalede ele alınmamış, makalenin konusu ad durum biçimbirimleri ile sınırlandırılmıştır. Yapılan incelemede Kırgızların Türkiye Türkçesi öğrenirken ad durum biçimbirimleriyle ilgili hataların bir kısmında Kırgızistan'da ikinci resmi dil olan Rusçanın etkili olduÄŸu sonucu ortaya çıkmıştır. Gerek Rusçanın etkisiyle yapılan hataların giderilmesinde, gerekse ana dilden olumsuz aktarımdan kaynaklanan hataların giderilmesinde, öğretmenin hedef kitlenin dilini ve hata sıklıklarını bilmesinin bu hataların azaltılmasında etkili olacağı düşünülmektedir.

GÄ°RÄ°Åž

          Çağımızda yabancı dil bilmek neredeyse bir zorunluluk haline gelmiÅŸtir. Gerek iyi bir eÄŸitim almak, gerek bilimsel, kültürel geliÅŸmeleri takip edip çağı yakalayabilmek, gerekse iyi bir iÅŸe girmek için yabancı dil bilmek ÅŸarttır. Hatta bazen bir yabancı dil bilmek bile yetmemektedir. Hâl böyle olunca da yabancı dil öğretimi çağımızın en gözde alanlarından biri olmuÅŸtur. BaÅŸlangıçta bilimsel geliÅŸmelerden uzak olarak yapılan yabancı dil öğretimi, dilbilimi, eÄŸitim bilimleri gibi sosyal bilimlerin geliÅŸmesine paralel olarak büyük bir ivme kazanmış, hızla geliÅŸmiÅŸtir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi de bu hızlı geliÅŸmelerden nasibini almıştır. "Yabancı Dil Olarak Türkçe eÄŸitimi ülkemizde son zamanlarda önem kazanmaya baÅŸlayan bir alandır. Özellikle Avrupa'da ve Türk cumhuriyetlerinde Türkçeye karşı olan ilginin sonucu olarak, bu alanda tartışma ve araÅŸtırmaların hızlandığı gözlemlenmiÅŸtir." (Yaylı ve Bayyurt, 2011: 1).

Sadece Türkiye'de değil birçok yabancı ülkede Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği görülmektedir. Bu ülkelerden birisi de Kırgızistan'dır. Türkçe, Kırgızistan'da hem devlete ait kurumlarda hem de özel eğitim kurumlarında öğretilmektedir. YÖK'e bağlı Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, MEB'e bağlı iki Anadolu lisesi ve MEB TÖMER, devlet eliyle Türkçenin öğretildiği devlet kurumlarıdır. Kırgızların Türkiye Türkçesi öğrenme sebepleri irdelendiğinde Türk okullarında eğitim almak istemeleri, Türkiye'ye gelmeyi planlamaları, Türklerle arkadaşlık kurmaları ya da evlenmeleri, Türk şirketlerinde iş bulabilirim düşüncesi veya sadece bir dil öğrenme merakı gibi eğitimden, iş kaygısına kadar birçok sebeple karşılaşılmaktadır.

Kırgızistan, resmi dilin hem Rusça hem Kırgızca olduğu iki dilli bir ülkedir. Kırgızların Türkçeye olan ilgilerinin etkisiyle Türkçe de önemli bir kitle tarafından öğrenilmiş ve öğrenilmeye devam etmektedir. Halkın bu ilgisine yukarıda sayılan devlet kurumlarıyla birlikte özel eğitim kurumları da eklenince, Kırgızistan'da Türkiye Türkçesi, üçüncü dil konumuna yükselmiştir.

Yabancılara Türkçe öğretimi ile soydaş Türklere Türkçe öğretiminin farklı metotlarla olması gerektiği, Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten herkes tarafından artık kabul edilmektedir. Öte yandan ders materyallerinin hazırlanmasında ne yazık ki soydaş Türklere yönelik yeterli çalışma bulunmamakta, yabancılara Türkçe öğretimi için hazırlanmış ders materyalleri soydaş Türkler için de kullanılmaktadır. Cümle yapısının aynı olması, ortak söz varlığı, ortak biçimbirimler Türkiye Türkçesinin soydaş Türklere öğretimini etkileyen unsurlardır. Yabancılar için hazırlanmış bir ders kitabının soydaş Türkler için de kullanılması, zaman zaman ortak bir gramer özelliğinin üzerinde gereğinden fazla durulması ve hedef kitlenin sıkılması gibi bir durumu ortaya çıkarmaktadır. Ders materyallerinin hazırlanmasında bilinenden bilinmeyene doğru yani ortaklıklardan farklılıklara doğru bir yol izlenmeli, hedef kitleye bambaşka yabancı bir dil değil kendi dillerinin bir lehçesinin öğrendikleri hissettirilmelidir. Aynı durum Kırgızlara Türkiye Türkçesi öğretirken de geçerlidir. Karşımızdaki hedef kitlenin Türkçenin farklı bir lehçesini kullanan bir hedef kitle olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Gerek Kırgızlar için gerek diğer Türk cumhuriyetlerinde Türkçe öğretimi için ayrı ders materyalleri hazırlanmalıdır. Bunu yaparken de bilimsel bir metot takip edilmeli, masa başında oturdum hazırladım şeklinde ders materyalleri yerine, öğrencilerin hatalarından hareketle ders materyalleri hazırlanmalıdır. Bu çalışma bu bağlamda önemlidir.

          Bu çalışmada Kırgızların Türkiye Türkçesi öğrenirken ad durum biçimbirimleriyle ilgili yaptıkları hatalar ve sebepleri gözlemlenmiÅŸ, bu gözlemlerden hareketle ad durum biçimbirimlerinin öğretimiyle ilgili çözüm önerileri geliÅŸtirilmeye çalışılmıştır. Sebebi bilinen bir hatanın giderilmesi daha kolay olacaktır. Bu yüzden sadece ad durum biçimbirimleri için deÄŸil diÄŸer gramer konularının da bu ÅŸekilde teker teker ele alınmasında ve gerekirse bunların bir araya getirilip, deÄŸiÅŸik hedef kitleler için ayrı ders materyalleri hazırlanmasında fayda vardır. En azından bu hedef kitlelere Türkçe öğretecek öğretmenler için kılavuz kitaplar hazırlanırken bu türden çalışmalar yol gösterecektir.

Devamını okumak için tıklayınız...