Yabancılara Türkçe Öğretimi

Etkinliklerle Dil Bilgisi Öğretimi

Hasker tarafından yazıldı.

Þ    Ders kitabındaki konularla dilbilgisi kitabındaki konular paraleldir. O hafta ders kitabında hangi dilbilgisi konusu varsa dilbilgisi kitabından da o konu anlatılmalıdır.

Þ    Ders kitabında verilen dilbilgisi konuları hatırlatma ve o hafta hangi konuların işleneceğiyle ilgili hatırlatmadır. Bu yüzden dilbilgisi konuları dilbilgisi kitabından işlenmelidir.

Þ    Dilbilgisi kitabında verilen tanım cümleleri ve edebiyat terimlerinden ziyade kullanımlar ( Nerede?, ne zaman? ve Hangi durumlarda kullanılır?) üzerinde durmak gerekir.

Þ    Konuları anlatırken örnekler yakın çevreden seçilmelidir. Bu örnekler somut ve çevresinde olan örnekler kalıcı olmasını ve daha kolay öğrenmesini sağlar.

Þ    Dilbilgisi anlatımlarında amaç dilbilgisi kurallarının doğru öğretilmesidir. Örnek cümleler verilirken anlamı bilinmeyen kelimeler kullanılmamalı ve kompleks cümleler kurulmamalıdır.

Þ    Dilbilgisinde anlatımlarında günlük plan çok önemlidir. Bazı yapılar yakın anlamlar taşıyabilir. Bu yüzden örnek cümleler iyi seçilmelidir. O kuralı en iyi yansıtan cümleler örnek olarak verilmelidir.

Þ    Özellikle birinci kitaptaki konuların çoğu senaryo ders tekniğine uygun konulardır. Öğretmen beden dilini kullanabilecek aktiviteler bulmalıdır. Sınıf içerisinde öğretmen tarafından gösterilecek cümleler hareketlerle canlandırılmalıdır.

Þ    Bazı konular ( Basit zamanlar ) anlatılırken karşılaştırmalı olarak da konular verilebilir.

Þ     Dilbilgisi genellikle öğretmenin aktif olduğu bir ders gibi algılanmaktadır. Kullanımları ve yapılışları anlatıldıktan sonra öğrencilere aktif hale getirmek gerekir. Öğrencilerden de örnek istenmelidir.

Þ    Dilbilgisine yönelik dikte çalışmaları yaptırabilirsiniz.

1. KONU

ETKİNLİK

1. a) Altını çizme: Ünlü ve ünsüz harflerin altlarını çizdirebilirsiniz.

b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan şahıs zamirlerinin altını çiziniz.

c) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boş­luk­lar uygun iyelik ekleriyle tamamlanır.

2. KONU

ETKİNLİK

a) Düzeltme: Hecelerine yanlış ayrılmış ke­li­meler verilir ve bunların düzeltilmesi istenebilir.

b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan şimdiki zamanlı fiillerin altını çiziniz.

Ayırt etme: Şahıs ve iyelik ekleriyle çekimlenmiş kelimeler verilir ve bunların iyelik eki mi yoksa şahıs ekleri olup olmadığı istenir.

3. KONU

ETKİNLİK

a) Yerine koyma: Tahtaya üç kişilik üç gurup çıkarılır. Bu guruplar üzerinden işaret zamirleri anlattırılabilir. Zamirlerin yerine kar­şı­la­dık­ları isimler yazılır.

Örnek: Ben Ahmet. Sen Ali.  O Hasan. ( Sınıfı kullanarak )

Biz, Siz ve Onlar ( Gurupları kullanarak )

b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan çoğul ekleri ve emir kipleri ile  çekimlenmiş fiillerin altını çiziniz.

4. KONU

ETKİNLİK

a) Ünsüz yumuşaması: Verilen cümlelerdeki  yanlış yazılımlar  ünsüz yumuşaması kuralına göre düzeltilir.

b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen geniş zaman eklerinin altını çiziniz.

5. KONU

ETKİNLİK

a) Boşluk doldurma: Hal eklerinin kullanıldığı cümleler öğrencilere dağıtılır. Cümlelerdeki boş­luk­lar uygun hâl ekleriyle tamamlanır.

b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen geniş zaman eklerinin altını çiziniz.

6. KONU

ETKİNLİK

a) Boşluk doldurma: ek fiil ekleri çok farklı anlamlarda kullanılmaktadır.  Her anlam için farklı cümleler bulunur veya kitaptaki cümleler kullanılır. Bu cümlelerdeki yeterlilik fiillerinin hangi anlamlarda kullanıldığını sorulabilir.

1. Öğretmenim. İçeri girebilir miyim? ( İzin )

2. Ali bu sınavdan beş alabilir. ( Gücü yetme )

3. Hava bulutlu. Yağmur yağabilir. ( İhtimal )

b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen yeterlilik fiili kullanılmış fiiller anlamlarıyla birlikte sorulabilir.

7. KONU

ETKİNLİK

a. Geçmiş zaman aşağıdaki aktivitelerle kavratılabilir.

1. Geçmiş zaman bir öğrencinin hayatı örneklendirerek öğretilebilir.

Örnek: Bakıt’ın Hayatı

Bakıt 1990 yılnda doğdu. 1996 yılında okula başladı ...

1. Sınıf içi uygulamalarla da örnekler verilebilir.

Örnek: Öğretmen öğrenciye yanına çağırır ve kalem verir. Daha sonra örencilere sorular sorar.

Öğretmen ne yaptı? Kalem verdi.

Bakıt ne yaptı? Yanınıza geldi? Kalemi aldı?

1. 3. Öğretmen hatırasını anlatabilir. Daha sonra öğrencilere anlattırılabilir.

Yaz tatilinde Antalya’ya gittim. Denize girdim ...

1. Diğer zamanlarla karşılaştırmalı olarak kavratılabilir. Örnekler yakın çevreden olmalıdır.

Şimdiki zaman - Şimdi ne yapıyoruz?

Şimdi - Ders yapıyoruz. Ders dinliyorsunuz. Bakıt sırada oturuyor. Pencereyi açıyor.

Geçmiş zaman – Dün ne yaptınız?

Dün – Matematik dersi oldu . Türkçeden sınav olduk. Sabah altıda kalktık. Bakıt pencereyi açtı vb...

b. Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen geçmiş zaman  ve isim tamlamalarını isteyebilirsiniz.

c) Birleştirme: Kelimeler karışık olarak verilir ve o kelimeleri kullanarak en çok tamlamayı kuran öğrenci ödüllendirilebilir.

8. KONU

ETKİNLİK

a)Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir.

b) Altını çizme: Cümlelerde gereksiz kelimeler konur. Gereksiz kelimelerin altını çizmeleri istenir.

9. KONU

ETKİNLİK

a)Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şe­ma­lar düzenlenir ve değişik hallerde çekimlenmiş kelimeler verilerek uygun boşluklara yazılması istenir.

b) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boş­luk­lar uygun hâl ekleriyle tamamlanır.

10. KONU

ETKİNLİK

a) Farklı tonlarda her renkten resimler sınıfa getirilir ve pekiştirme sıfatları vurgulanmış olur. Örnek: mavi - masmavi

b) Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şe­ma­lar düzenlenir ve değişik hallerde çekimlenmiş kelimeler verilerek uygun boşluklara yazılması istenir.

c) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boş­luk­lar uygun hâl ekleriyle tamamlanır.

11. KONU

ETKİNLİK

a) Bu konu anlatılırken öğrencilerin el falına bakılabilir. Komik olabilecek ifadeler kullanılırsa daha ilgi çekici olabilir. Örnek: 25 yaşında evlenecek. vb.

b) Diğer zamanlarla karşılaştırmalı olarak kavratılabilir. Örnekler yakın çevreden olmalıdır.

Gelecek zaman – Yarın ne yapacaksınız?

Yarın – Türkçe dersi olacak . Eve gideceğiz. Futbol oynayacak. Bakıt pencereyi açacak vb...

Şimdiki zaman - Şimdi ne yapıyoruz?

Şimdi - Ders yapıyoruz. Ders dinliyorsunuz. Bakıt sırada oturuyor. Pencereyi açıyor.

Geçmiş zaman – Dün ne yaptınız?

Dün – Matematik dersi oldu . Türkçeden sınav olduk. Sabah altıda kalktık. Bakıt pencereyi açtı vb...

b) Tamamlama: Cümlelerdeki zaman ifa­­deleri dikkate alınarak cümleler uygun za­man/kip ekleriyle tamamlanır. Örnek: Yarın okula başla……….

Ben şimdi okula git…………..

Biraz önce gel……………..

12. KONU

ETKİNLİK

a) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada istek kipi eklerinin altını çiziniz.

b) Altına yazma: Zaman/kip eklerinin hangi zamanı ifade ettiği ve hangi anlamlarda kullanıldığı fiillerin altına yazılır.

c) Dönüştürme: Cümleler anlam bakımından farklı şekillere (olumlu-olumsuz, olumlu soru vb.) dönüştürülür.

13. KONU

ETKİNLİK

a) Gruplandırma: Cümlelerde ek fiille çekimlenmiş olan kelimeler eklerine göre gruplandırılır.

b) Tamamlama: Cümlelerdeki boşluklar zaman zarflarına dikkat edilerek ek fiilin uygun zamanlarıyla tamamlanır.

c) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan ek fiilin çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.

14. KONU

ETKİNLİK

a) Gruplandırma: farklı zamanların kullanıldığı metin verilir ve aynı zaman eklerini almış fiiller gruplandırılır.

b) Tamamlama: öğrencilerden şu ana kadar öğrendikleri zaman ve kip eklerinin tamamını kullanarak ki en güzel paragraf yazmaları istenir.

Eşleştirme: Türkçede cümlenin ifade ettiği zamanları belirleyen zarfların şeması yapılır, uygun zamanlarla eşleştirilir.

c) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada duyulan geçmiş zaman ile çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.

15. KONU

ETKİNLİK

a) Başka nasıl söyleyebiliriz?: Özellikle Gereklilik kipinin farklı yapılışları vardır. Öğretmen konuyu anlattıktan sonra bir varyantını söyler. Diğerlerini öğrencilerden ister.

Örnek:  Öğretmen: O okula gitmeli.

Öğrenci:  Onun okula gitmesi gerekir.

Öğrenci:  Onun okula gitmesi lazım.

Öğrenci: O okula gitmek zorunda.

b) Bu konu anlatılırken mesleklerden yararlanabilir. Öğretmen ne yapmalı? Ders anlatmalı.

Siz neler yapmalısınız? … Tamirci neler yapmalı? Arabayı tamir etmeli.

c) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan gereklilik kipiyle çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.

16. KONU

ETKİNLİK

a) Yerini değiştirme: Etken, edilgen ve dönüşlü fiiller yanlış kullanımlarıyla öğrencilere dağıtılır. Bu cümlelerdeki yanlış kullanımların düzeltilmesi istenir.

Örnek: Kapı açtı. (Yanlış) Kapı açıldı.

b) Düzeltme: Cümle içinde özellikle yanlış kullanılan  kelimelerin yerine doğrusunu yazmaları istenir.

Arkadaşım beni vurdu. ( Arkadaşım beni dövdü. )

1. Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan gereklilik kipiyle çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.

d) Cümlelerdeki boşluklar anlama uygun olarak çeşitli eklerle (edilgenlik, dönüşlülük, ettirgenlik)  tamamlanır.