Yabancılara Türkçe Öğretimi

Türkçe Öğretiminde Kelime Öğretimi

Kelime öğretiminde metod ve teknikler bugunkü asıl konumuz .Fakat önce kelime öğretimi konusuna genel bir bakış olması açısından  genel anlamda kelime öğretiminden bahsetmek istiyorum.Daha sonrada hangi kelimelerin niçin öğretilmesi gerektiÄŸinden bahsederek bizim için önemli olan metot ve teknikleri anlatmaya geçeceÄŸim.

Klasik bir başlangıç olacak ama kelime öğretimi konusuna önce kelimenin tanımı yapılarak başlanması herhalde uygun olur.

Kelime bir dilin anlamlı en küçük parçalarıdır.Diyebilirmiyiz ki bir dilin temeli kelimelerdir.Diyebiliriz. Öyleyse bir dil öğretiminede kelime öğretimiyle başlamak ve ileri aşamalarda da bunu hiç ihmal etmeden devam ettirmek gerekir.Çünkü araştırmalar göstermiştir ki :

(Bu ingilizce için ama Türkçe içinde bir fikir veriyordur zannediyorum.) 2500-3000 kelime öğrenemeyen biri ingilizceyi gerektiÄŸi gibi konuÅŸamıyor. Bu hedef Türkçe için hadi 2000 kelime olsun. Elimize aldığımız bir öğrenciye derdini anlatabilmesi ve okudugunu anlayabilmesi için bu kadar kelime öğretmek zorundayız. Bunu sistemli bir ÅŸekilde yapamadığımız  zaman hem öğrenci hem de öğretmen zorlanmaktadır.

Üzücudür ki kelime öğretimi coğu zaman öğretmenler tarafından basıte alınıp geçiştirilmiş sistemsiz ve prensipsiz bir şekilde yapılarak öğrencinin gelişimi ders kitaplarına bırakılmıştır.Oysa kelime öğrenimini öğrenci sadece ders kitabıyla yalnız başına yapamaz. Büyük ölçüde öğretmeninin yönlendirmesine ve desteğine ihtiyacı vardır.Öğretmenin işi dili öğrenmeye yeni başlamış bir öğrenciye her geçen gun yeni kelimeler öğretmek öğrencinin işide bunu ezberleyip unutmamak ve kullanır hale gelmek.

Öğretmen hangi kelimeleri nasıl öğretmeli.... burada açıklanması gereken önemli bir konu. Öğretmen öncelikle basit ama cok kullanılan kelimeleri öğreterek iÅŸe baÅŸlamalı. Öğretirken de bir kelimenin  diÄŸer anlamlarını da vermeli ayrıca varsa anlam ilgisi olan kelimeleri de verebilirç Mesela Trafik bir kelimedir. Bu öğretildikten sonra trafik ısıgıda ılgili bir kelime gurubu olarak öğrencile verilebilir.Butün diller bir kaç kelimelerden oluÅŸmuÅŸ kelime guruplarına sahiptir. Türkçede de böyle kelimeler vardır. Öğretmenler kelime öğretirken bu kelime guruplerı üzerindede durmalı anlamını ve kullanım yollarını öğretmelidir. Mesela yakışıklı adam der yakışıklı kadın demeyiz. Aynı sekilde kara gün der siyah gün demeyiz. Kuru ekmek der yaÅŸ ekmek demeyiz.vesaire....Bir öğretmenin konusuna göre öğreteceÄŸi kelimeler önceden elinde olmalı ve bunu sistemli bir ÅŸekilde öğrencilerine öğretmelidir.

Her öğretmen düşünür ki ben öğrencime kelimeyi öğrettim iÅŸim burada bitti. Aslında iÅŸin aslı kesinlikle böyle deÄŸildir. Çünkü insan hafızası unutmaya müsaittir. Öğrenci öğrendiÄŸi kelimeyi öncelikle kısa süreli hafızaya kaydeder. EÄŸer bu zamanla tekrar edilmezse kısa süre sonrada unutur. Ezberlettikten  birkaç gün sonra sordugumuzda yada test ettiÄŸimizde cevap alabiliriz .fakat aradan bir zaman geçtikten sonra öğrenci bunu hatırlayıcı faaliyetlerde bulunmazsa öğrenilen kelime unutulup gidecektir. Öğretmen ileri zamanlara yönelik olarak öğrencilerin öğrendikleri bu kelimeleri hatırlatıp kullandırmaya yönelik metod ve teknikler geliÅŸtirmelidir.Ve öğrencilerini sık sık tekrara yönelik motive etmelidir.

Öğrenciye yeni kelimeyi yazarak anlamını söylemek onu öğretmek için yeterli değildir. Onu bir metin içinde yada cümle içinde öğretmek hem daha eğlenceli hem de verimli olacaktır.. Ayrıca öğretmen kelimenın anlamını kendisi vermekten kaçınmalı ve öğrenciyi sözlüğe yönlendirmelidir. Özellikle dili orta seviyede olanlar için bu şarttır. Öğrenci kelimeyi yakın anlamıyla zıt anlamıyla eş anlamıyla çok anlamıyla artık hangısı o kelime için geçerlıyse öğrenmeli ve bunu öğretmenınden bağımsız bir şekilde yazmada kullanmayı denemelidir..

Öğrenciler öğrendikleri her yeni kelimeyi kendilerine göre bir deftere listelemelidirler. Böylece kendilerine ait küçük sözlükleri olacaktır.Kelimeleri listeleyerek öğrenmek onlara başta sıkıcı gelebilir ama zamanla kelime listelerinin arttıgını ve bunu öğrenip kullanabildiklerini gördüklerinde bu eğlenceli olacaktır.Öğrencileri listeleyerek öğrenme sıkıcılıgından kurtarmak için kelime kartları kullanmalarını sağlayabiliriz.Kelime kartlarını kullanmak dil uzmanları tarafından kelime öğretiminde en sistemli ve verimli yol olarak kabul edilmiştir.Öğrenciler kelime listelerine yazdıkları kelimeleri kartlarada yazarak haftalık aylık hedeflerını belırleyecekler. Sonrada hedefledıklerı kelımelerı esıt guruplara ayıracaklar. Ve hergun sırayla o kelıme guruplarını ogrenmeye baslayacaklar bırıncıye calısırken her bılmedıklerı kelımeye ısaret koyup ayıracaklar sonra hepsını bılene kadar bu ıslemı tekrarlayacaklar ıkıncıyıde aynı sekılde ogrendıkten sonra ucuncuye geçmeden bırıncıyı tekrar edecekler uç bıtıp de dorduncuye geçmeden bırı ve ıkıyı tekrar decekler ve guruplar bıtene kadar bu ıslama devam edecekler. Boylece hem ogrenme sıstemlı bır sekılde gerceklesecek hem verımlı olacak hem de ogrencı kendını kontrol etmıs olacaktır. Bu kelıme ogrenım metodu ilk etapta zor ve uzun zaman alıcı gorunebılır ama en kalıcı oldugun ıcın sonunda aslında zaman kazanılmıs olmaktadır ve unutma gecıkmektedır.kelime kartı ile öğrenmenin bir faydası da öğrenci zamana karsi kendi gelişimini görecektir. Ayrıca verılen hedefe ulasıp ulasmadıgını da öğretmen kayıtlarını tutturarak görebilecektir.Bir öğretmen için öğrencisinin hedef belirleyip bunu gerçekleştırıp gerçeklestıremediğini kontrol etmesi çok önemlidir.Bu metodun etkili bir bişimde uygulanabılmesı için öğrencinin gerçekten dil öğrenmeye istekli ve kararlı olması gerekmektedir. Bir öğrencinin kelime hazinesinin sürekli gelişmesi için sürekli araştırma yapması ve dağlar kadar okuması gerekmektedir. Bu da sürekli birşeyler öğrenme isteğiyle ve aktif olmasıyla mümkündür. Öğrenci kelimeyle karşılastıgında önce tahmin yeteneğini kullanarak kelimenin anlamını vermeli ve metni okumaya devam etmelidir. Bir şeyler okurken her kelimenin anlamını sözlükten bulmaya vakti yeterli gelmeyebilir. Hem de her kelimeye bakmak cok sıkıcı olacaktır.Kelimeleri tahmin ederek çok okudukça anlaması artacak ve kelime hazinesi artacaktır.

Sonuç olarak  ÅŸu kesinlikle akıldan çıkartılmamalıdır ki ‘ öğretim herzaman öğrenmeyi saÄŸlayamayabilir.’ Bundan dolayı öğretmenler öğrencilerin her kelimeyi hatırlmalarını beklemeleri yanlıştır. Kelime öğretiminin temelde en genel hedefi öğrencileri bağımsız öğreniciler yapabilmektir. Bunun için de öğrencilere ‘Etkili sözlük kullanma, sistemli kelime öğrenimi, kelime defteri tutma ‘’ gibi  kelime öğrenimi stratejileri öğretmemiz gerekmektedir. EÄŸer öğretmen bu gibi stratejileri öğretmiÅŸse  , öğrenci daha çok kelime öğrenmekle kalmıyacak ayrıca bağımsız öğreniciler  olacaklardır.

• Öğrencilerinizle ortak  seslerle baÅŸlayan veya ortak seslerle biten veya aynı gruptan kelimeler bulma çalışması yapabilirsiniz.
• Daha sonra bu bulunan kelimeler kelime listelerine ekletilebilir.
• Öğrencileri bu kelimeleri kendi kopmozisyonlarında ve çalışmalrında kullanmaları  teÅŸvik edilmeli.
• Kelimeler ve aralarındaki iliÅŸkiler öğretilirken grafikler kullanılabilir. Mesela havanın durumunu sıcaktan soÄŸuÄŸa dogru sıralanması (merdiven biçiminde)  ve arasıra bu aralarda boÅŸuklar bırakılıp öğrencilerden bu boÅŸlukların  tamamlanması istenebilir.

• Kelime en iyi bir sebep için ve  metin içerisinde öğretilebilir.
• Kelime öğretimi tamamen zeka ile ilgili gayret gerektiren bir iÅŸlemin ötesinde deneyimsel bir iÅŸlevdir ve  uygulamayı gerektirir.
• Sınıfta sesli okumalar sırasında  ilginç ve komik kelimelere rastlandığında durup bunların anlamı üzerinde konuÅŸulabilir.
• Öğrencilerin onlara karmaşık  ve ilginç  gelen kelimeleri  defterlerine not almaları yazmaları saÄŸlanabilir.
• Öğrencilere tanım  anlam yazdırmak yerine gerçekten nasıl sözlüğü kullanacakları öğretilmelidir.
• Metin içerisinde rastlanan her kelimenin hemen anlamını vermektense , olumlu veya olumsuz bir  kelime olduÄŸu verilebilir ve öğrenciler anlamı kendileri çıkartabilirler.
• Hedeflenen kelimeler öğretilirken tamamen yapay metinler kullanmak yerine orijinal metinler kullanılmalıdır.
• Her bir derste sadece birkaç kelime öğretilmeli bu sayı öğrencilerin seviyesine göre ayarlanmalıdır.verilen bir çok  kelime unutulacaktır.
• Öğretilecek kelimelerin öğrencilerin daha önceki bilgileriyle iilgilendirilmesi iliÅŸki kurulması öğrenmenin daha kalıcı olmasını  saÄŸlayacaktır.
• Her bir kelime ilgili diÄŸer kelimelerle gruplandırılabilir.  Kelime aÄŸacı  kelime çiçeÄŸi   gibi
• Öğrencilerin öğrendikleri  yeni kelimelerle kendi  duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri sÄŸlanmalıdır. Bu kelimelerin benimsenmesini saÄŸlar.
• ÖğretilmiÅŸ olan kelimeler gözden geçirilip bu kelimeler bir metin  içerisinde  boÅŸluklarla öğrencilere verilebilir ve öğrenciler o üniteyi tekrar gözden geçirip bu boÅŸlukları doldurabilirler.
• Yeni öğrenilen kelimelerle ilgili bulmacalar hazırlanabilir.
• Kategorize edilmiÅŸ kelime grupları uygun alıştırmalarla verilebilir.
• Sınıflarda kelime kutuları oluÅŸturulup öğrenilen her yeni kelime bir kağıda yazılır ve kutuya atılır . Zamanla  kutudaki kelime miktarı artar ve bu öğrencilerin motivasyonunu da artırır. Unutulmamalıdır ki bu kutu arasıra ortaya dökülüp öğrenilen kelimeler tekrar edilmeli ve bu tekrarda  öğrenciler kendi cümlelerini kurmalıdırlar.
• Haftanın Kelimeleri:  Bir grup öğrenciden o hafta içinde öğrenilen kelimelerin listesini  büyük bir panoya aslamları istenebilir ve bu kelimelerle ilgili öğrencilerin kendi kullandıkları bazı cümleler bu panolara kaydedilebilir.
• Deyim ve atasözleri kelime öğretiminde kullanılabilecek bir kaynaktır.’Günün Sözü’