Yabancılara Türkçe Öğretimi

            Türkçe, yaklaşık 250 milyon insanın kullandığı yaygın bir dildir. Bu derece yaygın bir ÅŸekilde kullanılan bir dilin yabancılar tarafından öğrenilmek istenmesi doÄŸaldır. Türkçeyi öğrenmek isteyen yabancıların bunu öğrenmekteki amaçları çeÅŸitlilik gösterir. Akademik çalışmalar, ticari faaliyetler, diplomatik temaslar, Türklere olan sevgi, Avrupa BirliÄŸi'ne üyelik aÅŸamasındaki bir Türkiye'yi tanıma vb. amaçlarla Türkçe öğrenilmek istenmektedir.

Ankara Üniversitesi bünyesinde TÖMER'in kurulması yabancılara Türkçeyi öğretmede kurumsallaşmanın ilk adımıdır. Günümüzde de TÖMER görevini layıkıyla yerine getirmektedir.

Yabancılara Türkçeyi öğretmek öncelikle kaynaklarla olmaktadır. Ayrıca akademik anlamda Türkçenin daha iyi nasıl öğretileceği ile ilgili çalışmalar da önemlidir. Türkçenin ne kadar köklü bir dil olduğunu da ispatlayan tarihsel kaynaklardan günümüze Türkçenin öğretilmesinde pek çok kaynak bulunmaktadır. Bu araştırmada kaynak ve araştırmalarla ilgili bir kaynakça denemesi yapılmıştır.

GÄ°RÄ°Åž

           Türkçe, günümüzde pek çok bölgede kalabalık bir nüfus tarafından konuÅŸulan bir dildir. Yaygın olarak kullanılan bir dilin, yabancılar tarafından öğrenilmesi doÄŸal bir hadisedir. Türkçeyi öğrenmek isteyen yabancıların bunu öğrenmekteki amaçları çeÅŸitlilik gösterir. Akademik çalışmalar, ticari faaliyetler, diplomatik temaslar, Türklere olan sevgi, Avrupa BirliÄŸi'ne üyelik aÅŸamasındaki bir Türkiye'yi tanıma vb. amaçlarla Türkçe öğrenilmek istenmektedir.

Yabancıların Türkçeyi öğrenme istekleri, Türklerin Ä°slamı kabulüyle ortaya çıkmıştır. Bu istek ve Türkçenin Arapçadan geride olmadığı gerçeÄŸinin ifadesi, Divanü Lügat-it-Türk gibi bir ÅŸaheserin ortaya çıkmasına sebep olmuÅŸtur. Ali Åžir Nevâî'nin Türkçenin Farsça ile mukayesesini yapmasıyla da yabancılara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmış ikinci bir ÅŸaheser olarak Muhakemetü'l-Lügateyn ortaya çıkmıştır.

Yabancıların, özellikle Avrupalıların, Türkçeyi öğrenme istekleri, Osmanlı Devleti zamanında yoğunluk kazanmıştır. Bu isteklerinin temelinde bilimsel amaçlar olduğu gibi bazen de siyasi amaçların da olduğu görülmektedir.

Pek çok yabancı bilim adamının Türkoloji alanında çalışmaya başlamasıyla bu bilim adamları Türkçeyi öğrenmişlerdir. Türkoloji alanındaki çalışmalar sayesinde pek çok yabancı bilim adamı Türkçeyi öğrenmiştir ve bu bilim adamları Türkçeye çok önemli hizmetler yapmışlardır. Mesela; yazılı ilk Türk kaynakları olan Orhun Abideleri'nin alfabesini çözümleme şerefi, W. Tohmsen'e aittir.

Cumhuriyet döneminde yabancılara Türkçe öğretimi çeşitli üniversitelerin önderliğinde gelişmiştir. Boğaziçi Üniversitesi, Ankara Üniversitesi bu faaliyetlerin öncüleridir. Yabancılara Türkçe öğretimine öncülük eden bu kurumlar yabancılara Türkçe öğretimi ile ilgili ilk kaynakların yazılmasına öncülük eden kurumlardır. Boğaziçi Üniversitesi'nda Hikmet Sebüktekin ve Ankara Üniversitesi'nden Kenan Akyüz bu işe öncülük eden araştırmacılardır.

Ankara Üniversitesi bünyesinde TÖMER'in kurulmasıyla yabancılara Türkçe öğretmek kurumsallaşmıştır. Önce Ankara'da kurulan TÖMER, daha sonra Gaziantep ve İzmir'de de kurumsallaşarak yaygınlaşmıştır. Ayrıca Ankara TÖMER tarafından Mart 1988 yılında ilk sayısıyla yayın hayatına başlayan TÖMER Dil Dergisi, bu alana apayrı bir canlılık katmıştır. Araştırmamızda ulaştığımız makalelerin büyük bir çoğunluğu bu dergide yayımlanan makalelerdir. Yine İzmir TÖMER tarafından da Ana Dili Dergisi çıkmaya başlamıştır.

Gazi Üniversitesi TÖMER'in kurulması, yabancılara Türkçe öğretimi alanına farklı bir bakış kazandırmıştır.

Yabancılara Türkçe öğretiminin bir başka boyutu da Almanya'ya Türk işçilerinin yerleşmesiyle başlamıştır. Almanların ve Avrupalıların çeşitli vesilelerle Türkçe öğrenme arzuları ortaya çıkarak bu alanda da kitaplar yazılmıştır.

1990'lı yıllardan sonra yabancılara Türkçe öğretimi akademik çalışmaların da konusu olmaya başlamıştır. Araştırmalarımızın sonunda bu alanda gerek yüksek lisans gerekse doktora çalışması olarak 25 tez belirledik. Kuşkusuz yabancılara