Yabancılara Türkçe Öğretimi

Özet

Makalenin amacı görsel ve işitsel vasıtalarla yabancılara Türkçe kelime öğretim yöntemlerini ve ilgili materyallerin kullanım esaslarını saptamaktır. Teknolojik eğitim araçlarının gelişmesiyle yabancı dillerin kelime öğretiminde sürekli görsel ve işitsel tabanlı yeni metotlar geliştirilmektedir. Yabancılara Türkçe öğretiminde adayların hızlı ve kalıcı bir şekilde Türkçe kelimeleri öğrenmeleri için, geleneksel ve yeni görsel-işitsel kelime öğretim yöntemleri incelenmiş, elde edilen bulgular belli başlıklar altında açıklanmaya çalışılmıştır. Türkçe kelime öğretiminde görsel-işitsel materyalin geliştirilmesi ve kullanımında sahada çalışanlar, bu çalışmada elde edilen veriler ışığında kendi yöntemlerini ve materyallerini geliştirebilirler.

1. GiriÅŸ

Kelimeler dillerin temelini oluştururlar. Kelimesiz iletişim sağlamak mümkün de­ğildir. Kelime eksikliği olanlar öğrenmekte oldukları dili anlamada ve konuşmada bü­yük sorunlar yaşarlar. Öğrenilmekte olan dili etkin olarak kullanabilmek için yeter­li kelime hazinesine sahip olunmalıdır. Kelime hazinesi sığ olanlar o dili iyi kullana­mazlar. Bir yabancı dili öğrenen kişi dil bilgisini ne kadar iyi bilirse bilsin, kelimeler olmadan iletişim kuramaz (1).

Kelime bilgilerini geliştirmek yabancı dil öğrenenler için büyük önem taşımakta­dır. Sözcük dağarcığının gelişip zenginleşmesi hayat boyunca devam eder (2). Kelime hazinelerini görsel ve işitsel materyaller yardımıyla zenginleştirenler öğrendikleri ya­bancı dili daha kolay anlayıp konuşabilmektedirler. Yabancı dil öğretiminde görsel ve işitsel materyallerin kullanılması öğrenmede kalıcılığı artırır (3).

Bireylerin öğrenme şekilleri farklıdır. Adayların merak, ilgi ve dikkatlerine yöne­lik Türkçe kelime öğretim etkinlikleri yapılmalıdır. "Kelime öğrenciye ne kadar zen­gin yöntemlerle kazandırılırsa zihinsel sözlüğe kelimeyi yerleştirme ve geri getirme de o kadar kolay olacaktır" (4).

Diğer dillerin öğretiminde çoklu zekâ uygulamalarına çok önem verilmektedir. Bu alanda geniş çaplı araştırmalar yapılmaktadır. Yabancılara Türkçe kelimelerin öğ­retiminde de öğrencilerin bu özellikleri dikkate alınmalıdır. Nesrin Bilkan, (5) sözel zekâya sahip olanların kelime oyunlarını sevdiklerini, görsel zekâya sahip olanların resimlerle ve görüntülerle daha hızlı öğrendiklerini, müziksel zekâya sahip olanların duyarak daha iyi kavradıklarını vurgular.

Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin kelime hazinelerini geliştirmeye yönelik farklı görsel-işitsel yöntemler kullanılmalıdır. İnce, (6) bu bakımdan Türkçe kelime öğretiminde şu yolları önerir: Sözlük kullanımı, müzik, resim, bağlam, oyun, kelime defteri, gözlem, kelime listesi ve tekrar. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler bu me­totlardan kendilerine kolay gelen birini veya birilerini seçerek kelime bilgilerini ge­liştirebilirler.

Dünyanın en güzel işlenmiş, en kolay öğrenilen dillerinden biri Türkçedir (7). Sondan eklemeli bir dil olması sebebiyle Türkçe'de bir köke farklı ekler getirerek bir­çok yeni kelime türetmek mümkündür. Örneğin göz isim köküne I+lIk ve I+çl yapım ekleri getirilerek yeni anlamda gözlük ve gözlükçü kelimeleri türetilir. Göz kelime­sini bilen biri gözlük kelimesini, gözlük kelimesini bilen de gözlükçü kelimesini ko­layca anımsayabilir. Türkçenin sondan eklemeli bu sistematiğini kavrayan yabancı­lar Türkçe kelimeleri kolay öğrenmekte ve Türkçeyi kolayca konuşabilmektedirler.

Bu çalışmada kelime öğretimine yönelik görsel ve iÅŸitsel öğretim yöntemleri ince­lenmiÅŸtir. Elde edilen sonuçlar yabancı dil olarak Türkçe kelimelerin öğretiminde kul­lanılabilecek ÅŸekilde bir sistem içinde deÄŸerlendirilmiÅŸtir. Yabancılara Türkçe kelime Ã¶ÄŸretiminde bu yöntemler kullanılarak kelimelerin kolay öğrenilmesi, telaffuzlarının doÄŸru yapılması ve kalıcı olması saÄŸlanacaktır. Yabancılara Türkçe kelime öğretimin­de kullanılacak görsel ve iÅŸitsel metotlar ÅŸu ÅŸekilde planlanmıştır: