Yabancılara Türkçe Öğretimi

Almanlara Türkçe Öğretimi

Mehmet Hengirmen tarafından yazıldı.

        Bugüne kadar ülkemizde yabancılara Türkçenin öğretimi konusuna gerekli önem verilmemiÅŸtir. Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu döneminde genellikle herkes Arapça, Farsça öğ­renmeye özenmiÅŸ, Tanzimat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati dönemlerinde bu özentiye bir de Fransızca eklenmiÅŸtir. 1917'de baÅŸlayan Milli Edebiyat Akımı döneminden sonra Türkçe y maÅŸ yavaÅŸ kiÅŸiliÄŸini bulmaya baÅŸlamış, 1932'de Atatürk'ün önderliÄŸinde Türk Dil Kurumu kurulmuÅŸtur. Ancak, Türk Dil Kurumu da yabancılara Türkçe öğretimi konusunda hiçbir ÅŸey yapmamış, hatta bu konuyu çalışma programına bile almamış­tır.Oy sa geliÅŸmiÅŸ ülkeler kendi dillerini yabancılara öğretmek için milyarlar harcamak­ta, bu konuya ülke savunması kadar önem vermektedir. 1958 yılında Amerika'da Ulusal Güvenlik ve EÄŸitim Yasası (NDEA) çıkarılarak eÄŸitime ve yabancı dil öğretimine bü­yük paralar ayrılmıştır. Ä°ki-üç yıl sonra da barış gönüllüleri adı altında binlerce öğret­men dünyanın çeÅŸitli yerlerine yollanarak dünya çapında Ä°ngilizcenin öğretimi seferber­liÄŸine baÅŸlanmıştır. Sonuç ise bugün ortadadır. Ä°ngilizce yeryüzünde birinci dil olmayı baÅŸarmıştır.

Dil, kültürün aynasıdır. Öyleyse, bir dilin başka dilleri konuşan kişilere öğretil­mesi çabası, aynı zamanda o dilin konuşulduğu topluma ait kültürel değerlerin öğretil­mesi çabasını da içerecektir. Yararcı bakış açısı ön planda tutulduğunda, bu durumun en pratik sonucu ülke tanıtımına katkısı açısından belirginleşecektir. Kültürel yakınlık ekonomik, politik ve askeri ilişkilerin temelini oluşturur. İşte bu nedenle yabancılara dil öğretimi, ülke savunması kadar önemlidir. Ne yazık ki, Türkiye'de bu gerçek, günümüz­de bile henüz yeterince anlaşılamamıştır. Yurt içinde ve yurt dışında açılacak Kültür Merkezleri konusu bile son beş-on yıl içerisinde ortaya atılmıştır.

Türkiye'de Goethe Institut, British Council ve Alliance Française gibi uluslara­rası dil öğretim standartlarına uygun ilk Türkçe Öğretim Merkezi 1984'te Ankara Ãœni­versitesine baÄŸlı olarak kurulmuÅŸtur. Kısa adı TÖMER olan bu Türkçe öğretim Merke­zi yurt içinde ve yurt dışında Ä°stanbul, Ä°zmir, Ãœnye, Antalya, Berlin, Frankfurt gibi yerlerde ÅŸubeler de açmıştır. Almanlara Türkçe öğretimi konusunu araÅŸtıran bu çalış­ma TÖMER'e gelen Alman öğrenciler üzerinde Türkçe kullanımlarına yönelik araÅŸtır­malar yapılarak gerçekleÅŸtirilebilmiÅŸtir. Son üç yıl içerisinde TÖMER'e ve TÖMER'in yurt içi, yurt dışı ÅŸubelerine gelen Alman öğrenciler arasından 220 öğrenci denek ola­rak seçilmiÅŸ ve bu öğrencilerin yazılı kağıtları sesbilim, biçimbilim, sözdizimi, sözcükbi-lim ve yazım açısından deÄŸerlendirilmiÅŸtir. Yapılan çalışma sonucunda Almanların Türkçeyi öğrenirken karşılaÅŸtıkları sorunlar, yaptıkları yanlışlar saptanmış ve bu so­runların en aza indirilebilmesi için, yeni yöntemler araÅŸtırılmıştır. Sorunlar bilinmeden çözümler bulunamaz. Elde edilen veriler bize Almanların en çok hangi konularda yanlış yaptıklarını göstermiÅŸtir. Genellikle sekiz yıldan beri TÖMER'de yaptığımız araÅŸtırma­larda, öteki yabancıların da Almanların karşılaÅŸtıkları sorunlara benzer sorunlarla kar­şılaÅŸtıkları görülmüştür, özellikle, anadili Hint-Avrupa dil ailesinin bir üyesi olan ya­bancılar, akraba dillerin konuÅŸucusu olmanın doÄŸal etkisiyle, Almanların Türkçeyi kullanırken yaptıkları yanlışların benzerlerini sergilemektedirler. Bu nedenle, bu çalış­mada ulaşılacak sonuçların, Türkçenin Hint-Avrupa dil ailesinden dilleri konuÅŸan diÄŸer yabancılara öğretimi konusunda da yol gösterici olması beklenebilir.

Bir doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışma, yeni yazılacak kitaplarda, hazırla­nacak televizyon filmi ve video filmlerinde ve yabancıların Türkçeyi öğrenirken karşı­laştıkları sorunları en aza indirecek yöntemlerin geliştirilmesinde sağlayacağı katkı öl­çüsünde değer kazanacaktır.

          Bu çalışmamda deÄŸerli katkılarından dolayı Sayın Prof. Dr. DoÄŸan Aksan'a ve Sayın Doç. Dr. Ä°clâl Ergenç'e teÅŸekkürlerimi sunarım.

          Ankara, Ocak 1993

Devamını okumak için tıklayınız...