Yabancılara Türkçe Öğretimi

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Yazınsal Metinler

Şükran Dilidüzgün tarafından yazıldı.

GÄ°RÄ°Åž

          Hızla geliÅŸen ulaşım ve iletiÅŸim araçları dünyamızı küçültürken/ yabancı dil bilmeyi de dış ülkelerle bilim­sel, siyasal, kültürel ve ekonomik alanlarda görüş alış veriÅŸinde bulunmak, iÅŸ iliÅŸkilerini geliÅŸtirmek ve yabancı dilin konuÅŸulduÄŸu ortamda günlük iletiÅŸime katılabilmek için bir gereksinime dönüşmüştür. Buna baÄŸlı olarak, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmek isteyenlerin sayısı da Türkiye'nin geliÅŸen uluslararası iliÅŸkilerine ve konumuna baÄŸlı olarak artmaktadır.

Ruhbilim ve dilbilim alanında yapılan çalışmalar sonucu bugün en çaÄŸdaÅŸ yöntem olarak kabul edilen bildi­riÅŸim ağırlıklı yaklaşıma göre yabancı dil öğrenmede amaç, bildiriÅŸimsel edinci kazanabilmektir. Dil bir bildiriÅŸim aracı olduÄŸuna göre dili öğrenen kiÅŸi her türlü bildiriÅŸim ortamında etkin olarak bildiriÅŸime katılabilmelidir. Bu nedenle 1970'li yıllarda özellikle kullanımdilbilimin ışığı altında yapılan dil incelemelerinde, artık sadece dilbilgisine ağırlık verilerek yapılan tümce çözümlemele­rinin yeterli olmayacağı anlaşılmış ve sözcelerde nerede, ne zaman, niçin, kimin tarafından, hangi toplumsal ortam­larda kullanıldığı gibi öğeler gözönüne alınarak dilin kullanım alanları önem kazanmıştır. Bu görüşlere baÄŸlı olarak hazırlanan yabancı dil ders kitaplarında da seçilen konular, kitapta yer alan metinler, alıştırma biçimleri ve dilbilgisinin ele alınışı bu anlayışın izlerini taşımak­tadır .

 "Türkçe son 50 yıl içinde, özellikle yeni kavramlar, yeni anlatımlar yaratma yolunda hızla geliÅŸmiÅŸ, buna karşılık dilimizi çaÄŸdaÅŸ dilbilgisi ve dilbilim kavram­larıyla betimleme çalışmaları ve dolaysıyla Türkçeyi daha iyi öğretecek yöntemlere iliÅŸkin araÅŸtırmalar aynı hızla sürdürülememiÅŸtir. Dilbilgisi öğretiminin dil öğretimi olduÄŸu düşüncesi egemen olduÄŸundan yabancılara Türkçe öğretmek için oluÅŸturulmuÅŸ ders kitaplarında daha çok dilbilgisinin ağır bastığını, batı ülkelerinde geliÅŸtiri­len yöntem ve tekniklerin aktarıldığını görüyoruz. Kanımızca, çaÄŸdaÅŸ geliÅŸmelerin gerisinde kalan ders kitapları ile Türkçe'nin etkin bir bildiriÅŸim aracı olarak öğretimini gerçekleÅŸtirmek ulaşılması güç bir amaçtır.

 Son yıllarda yapılan çalışmalar sonucu yabancı dil öğretimine yönelik amaç belirleme çalışmalarında eÄŸitsel bakış önem kazanmaya baÅŸlamıştır. Her dil dünyayı ayrı bir biçimde yorumladığına göre, yabancı dil öğrenen kiÅŸi yeni düşünüş biçimleriyle ve yaÅŸam tarzlarıyla karşı karşıya kalır ve dünyayı bu kez yeni bir bakış açısıyla deÄŸerlen­direrek daha esnek bir bakış açısı kazanır, ufku geniÅŸler, bir anlamda kiÅŸiliÄŸi de buna baÄŸlı olarak geliÅŸir, öyleyse yabancı dil öğretiminde de Ust-amaç kültürlerarası etki­leÅŸimin yaratılacağı ortamın saÄŸlanması olmalıdır. Yabancı dil öğretimi iki farklı kültürün karşılaÅŸtığı bir ortamdır. Bu ortamın bilinçli bir biçimde deÄŸerlendiril­mesi yabancı dil öğrenen kiÅŸiye yukarıda sözünü ettiÄŸimiz geliÅŸme olanaklarını saÄŸlar. Bu aynı zamanda yeni bir kültürün öğrenilmesi anlamını da taşıdığından yabancı dil olarak Türkçe öğretimi de ülkemiz kültürünün tanıtıldığı bir alandır. Yabancı dil olarak Türkçe konusu üzerinde özenle ve önemle durulmasının gereÄŸi de bu noktadan kaynaklanır.

 Bu amacın gerçekleÅŸtirilmesinde içinde oluÅŸturul­dukları kültürün tüm inceliklerini taşıyan yazınsal yapıt­ların da katkısı ve payı da büyüktür hiç kuÅŸkusuz. Nitekim bu anlayış doÄŸrultusunda hazırlanmış ders kitaplarında yazınsal metinlere de yer verilmiÅŸ olması bu nedenden dolayıdır.Hemen belirtmek gerekir ki, bir dili yabancı dil olarak öğretmek amacıyla hazırlanan ders kitaplarında yazınsal metinlere yer vermek ne denli önemliyse, bu metinlerin bilinçli bir biçimde seçilmiÅŸ ve üretken bir biçimde iÅŸlenmiÅŸ olması da o denli önemlidir. Çünkü derste iÅŸlenecek yazınsal metinleri seçerken metin seçme ilkeleri ve bu metinlerin hangi aÅŸamalarda ne tür alıştırmalarla iÅŸleneceÄŸi konusunda özenle durulduÄŸu sürece yazınsal metinler kültür iletiminde verimli birer araç olabilirler.

 Ã‡alışmamızda yabancı dil olarak Türkçe derslerinde yazınsal metinleri ele almamızın temel amacı çaÄŸdaÅŸ yöne­limler doÄŸrultusunda bir yabancı dil olarak Türkçe öğretim sürecini gerçekleÅŸtirebilmektir. BelirttiÄŸimiz gibi, çaÄŸdaÅŸ bir yabancı dil olarak Türkçe öğretimi sürecinde yazınsal metinler de yerlerini almalıdır.

 Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ülkemiz kültürünü, ülkemiz insanlarının dünyayı yorumlama biçimini gözler önüne seren bir boyut içermelidir. Bu noktada yazın yapıt­ları zengin bir kaynak niteliÄŸindedir. Çalışmamızın temel amacı bu kaynaktan niçin ve nasıl yararlanılabileceÄŸini göstermektir.

 Bu amaçtan yola çıkarak çalışmamızın birinci bölümünde, dil ile kültür arasındaki sıkı iliÅŸki üzerinde durulacak, birer kültür ürünü olan yazınsal metinlerin kültür aktarımında yabancı dil öğretimindeki yeri ve önemi vurgulanmaya çalışılacaktır. Buna baÄŸlı olarak, yabancı dil öğretiminde yönelinen amaçlar doÄŸrultusunda oluÅŸan yöntemlerde yazınsal metinlerin yeri de incelenecektir. Bu bölümde amacımız, ele aldığımız konuyla ilgili genel nite­likli bilgilerin verilmesidir.

 Ã‡alışmamızın ikinci bölümünde ise yabancı dil öğreti­mini derinden etkileyen yazın eÄŸitimindeki geliÅŸmeler ele alınacaktır. Bu baÄŸlamda kuramsal düzlemdeki görüşler irdelenecek ve bu görüşlerin ışığında yazın eÄŸitiminin kazandığı yeni öz tanıtılmaya çalışılacaktır. Bilinçli ve etkin bir uygulama ancak tutarlı kuramsal ilkelere dayan­dırılarak gerçekleÅŸtirilebilir. Bu gerekçeyle çalışmamızın ilk iki bölümünde ele aldığımız konuyla ilgili kuramsal görüş ve yaklaşımlar irdelenirken bu görüş ve yaklaşım­ların uygulamayı nasıl biçimlendirdiÄŸi de gösterilecektir.

 Ã‡alışmamızın üçüncü bölümünde ise yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde uygulamalara yönelik bir deÄŸerlendirme yapılacaktır. Dil öğretimi uygulamalarının temel araçları ders kitaplarıdır. Bu bakımdan bu bölümde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yaygın kullanım alanı bulmuÅŸ ders kitapları incelenecek ve özellikle yazınsal metinler açısından deÄŸerlendirilecektir. Bu bölümde amacımız içinde bulunduÄŸumuz zaman dilimi içinde yabancı dil olarak Türkçe öğretimi sürecinde yazınsal metinlere ne denli yer veril­diÄŸini ortaya koymak ve bu kaynaktan nasıl yararlanıldığını sorgulamaktır.

 Ã‡alışmamızın dördüncü bölümünde ise amacımız, çaÄŸdaÅŸ dil öğretimi anlayışlarına uygun uygulama örneklerini sergilemektir. Bu baÄŸlamda yazın metni türü olarak masal ve ÅŸiirden yararlanılacaktır. Burada amacımız öğrenciyi etkin kılacak metin ile yoÄŸun bir iliÅŸkiye girebilecek uygulamaların nasıl olması gerektiÄŸini gösterebilmektir.

 Türkçe'nin yabancı dil olarak öğretilmesine yönelik çalışmalar yeni ve henüz geliÅŸme dönemindedir. Yetkin bir yabancı dil olarak Türkçe öğretimini gerçekleÅŸtirebilmek için yabancı dil öğretimi alanındaki bilimsel bulgulardan yararlanmak gerekir. Bu sürekli deÄŸiÅŸen ve yeni geliÅŸmeler doÄŸrultusunda yeniden biçimlenmesi gereken bir süreçtir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazınsal metinlere yer vermek de bu çabanın bir uzantısıdır.

Devamını okumak için tıklayınız...