Etkinliklerle Dil Bilgisi Öğretimi
Þ Ders kitabındaki konularla dilbilgisi kitabındaki konular paraleldir. O hafta ders kitabında hangi dilbilgisi konusu varsa dilbilgisi kitabından da o konu anlatılmalıdır.
Þ Ders kitabında verilen dilbilgisi konuları hatırlatma ve o hafta hangi konuların işleneceğiyle ilgili hatırlatmadır. Bu yüzden dilbilgisi konuları dilbilgisi kitabından işlenmelidir.
Þ Dilbilgisi kitabında verilen tanım cümleleri ve edebiyat terimlerinden ziyade kullanımlar ( Nerede?, ne zaman? ve Hangi durumlarda kullanılır?) üzerinde durmak gerekir.
Þ Konuları anlatırken örnekler yakın çevreden seçilmelidir. Bu örnekler somut ve çevresinde olan örnekler kalıcı olmasını ve daha kolay öğrenmesini sağlar.
Þ Dilbilgisi anlatımlarında amaç dilbilgisi kurallarının doğru öğretilmesidir. Örnek cümleler verilirken anlamı bilinmeyen kelimeler kullanılmamalı ve kompleks cümleler kurulmamalıdır.
Þ Dilbilgisinde anlatımlarında günlük plan çok önemlidir. Bazı yapılar yakın anlamlar taşıyabilir. Bu yüzden örnek cümleler iyi seçilmelidir. O kuralı en iyi yansıtan cümleler örnek olarak verilmelidir.
Þ Özellikle birinci kitaptaki konuların çoğu senaryo ders tekniğine uygun konulardır. Öğretmen beden dilini kullanabilecek aktiviteler bulmalıdır. Sınıf içerisinde öğretmen tarafından gösterilecek cümleler hareketlerle canlandırılmalıdır.
Þ Bazı konular ( Basit zamanlar ) anlatılırken karşılaştırmalı olarak da konular verilebilir.
Þ Dilbilgisi genellikle öğretmenin aktif olduğu bir ders gibi algılanmaktadır. Kullanımları ve yapılışları anlatıldıktan sonra öğrencilere aktif hale getirmek gerekir. Öğrencilerden de örnek istenmelidir.
Þ Dilbilgisine yönelik dikte çalışmaları yaptırabilirsiniz.
- KONU
ETKİNLİK
- a) Altını çizme: Ünlü ve ünsüz harflerin altlarını çizdirebilirsiniz.
b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan şahıs zamirlerinin altını çiziniz.
c) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun iyelik ekleriyle tamamlanır.
- KONU
ETKİNLİK
a) Düzeltme: Hecelerine yanlış ayrılmış kelimeler verilir ve bunların düzeltilmesi istenebilir.
b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan şimdiki zamanlı fiillerin altını çiziniz.
Ayırt etme: Şahıs ve iyelik ekleriyle çekimlenmiş kelimeler verilir ve bunların iyelik eki mi yoksa şahıs ekleri olup olmadığı istenir.
- KONU
ETKİNLİK
a) Yerine koyma: Tahtaya üç kişilik üç gurup çıkarılır. Bu guruplar üzerinden işaret zamirleri anlattırılabilir. Zamirlerin yerine karşıladıkları isimler yazılır.
Örnek: Ben Ahmet. Sen Ali. O Hasan. ( Sınıfı kullanarak )
Biz, Siz ve Onlar ( Gurupları kullanarak )
b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan çoğul ekleri ve emir kipleri ile çekimlenmiş fiillerin altını çiziniz.
- KONU
ETKİNLİK
a) Ünsüz yumuşaması: Verilen cümlelerdeki yanlış yazılımlar ünsüz yumuşaması kuralına göre düzeltilir.
b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen geniş zaman eklerinin altını çiziniz.
- KONU
ETKİNLİK
a) Boşluk doldurma: Hal eklerinin kullanıldığı cümleler öğrencilere dağıtılır. Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır.
b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen geniş zaman eklerinin altını çiziniz.
- KONU
ETKİNLİK
a) Boşluk doldurma: ek fiil ekleri çok farklı anlamlarda kullanılmaktadır. Her anlam için farklı cümleler bulunur veya kitaptaki cümleler kullanılır. Bu cümlelerdeki yeterlilik fiillerinin hangi anlamlarda kullanıldığını sorulabilir.
1. Öğretmenim. İçeri girebilir miyim? ( İzin )
2. Ali bu sınavdan beş alabilir. ( Gücü yetme )
3. Hava bulutlu. Yağmur yağabilir. ( İhtimal )
b) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen yeterlilik fiili kullanılmış fiiller anlamlarıyla birlikte sorulabilir.
- KONU
ETKİNLİK
a. Geçmiş zaman aşağıdaki aktivitelerle kavratılabilir.
- Geçmiş zaman bir öğrencinin hayatı örneklendirerek öğretilebilir.
Örnek: Bakıt’ın Hayatı
Bakıt 1990 yılnda doğdu. 1996 yılında okula başladı ...
- Sınıf içi uygulamalarla da örnekler verilebilir.
Örnek: Öğretmen öğrenciye yanına çağırır ve kalem verir. Daha sonra örencilere sorular sorar.
Öğretmen ne yaptı? Kalem verdi.
Bakıt ne yaptı? Yanınıza geldi? Kalemi aldı?
- 3. Öğretmen hatırasını anlatabilir. Daha sonra öğrencilere anlattırılabilir.
Yaz tatilinde Antalya’ya gittim. Denize girdim ...
- Diğer zamanlarla karşılaştırmalı olarak kavratılabilir. Örnekler yakın çevreden olmalıdır.
Şimdiki zaman - Şimdi ne yapıyoruz?
Şimdi - Ders yapıyoruz. Ders dinliyorsunuz. Bakıt sırada oturuyor. Pencereyi açıyor.
Geçmiş zaman – Dün ne yaptınız?
Dün – Matematik dersi oldu . Türkçeden sınav olduk. Sabah altıda kalktık. Bakıt pencereyi açtı vb...
b. Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada geçen geçmiş zaman ve isim tamlamalarını isteyebilirsiniz.
c) Birleştirme: Kelimeler karışık olarak verilir ve o kelimeleri kullanarak en çok tamlamayı kuran öğrenci ödüllendirilebilir.
- KONU
ETKİNLİK
a)Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir.
b) Altını çizme: Cümlelerde gereksiz kelimeler konur. Gereksiz kelimelerin altını çizmeleri istenir.
- KONU
ETKİNLİK
a)Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şemalar düzenlenir ve değişik hallerde çekimlenmiş kelimeler verilerek uygun boşluklara yazılması istenir.
b) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır.
- KONU
ETKİNLİK
a) Farklı tonlarda her renkten resimler sınıfa getirilir ve pekiştirme sıfatları vurgulanmış olur. Örnek: mavi - masmavi
b) Şema oluşturma: Hâl ekleriyle ilgili şemalar düzenlenir ve değişik hallerde çekimlenmiş kelimeler verilerek uygun boşluklara yazılması istenir.
c) Boşluk doldurma: Cümlelerdeki boşluklar uygun hâl ekleriyle tamamlanır.
- KONU
ETKİNLİK
a) Bu konu anlatılırken öğrencilerin el falına bakılabilir. Komik olabilecek ifadeler kullanılırsa daha ilgi çekici olabilir. Örnek: 25 yaşında evlenecek. vb.
b) Diğer zamanlarla karşılaştırmalı olarak kavratılabilir. Örnekler yakın çevreden olmalıdır.
Gelecek zaman – Yarın ne yapacaksınız?
Yarın – Türkçe dersi olacak . Eve gideceğiz. Futbol oynayacak. Bakıt pencereyi açacak vb...
Şimdiki zaman - Şimdi ne yapıyoruz?
Şimdi - Ders yapıyoruz. Ders dinliyorsunuz. Bakıt sırada oturuyor. Pencereyi açıyor.
Geçmiş zaman – Dün ne yaptınız?
Dün – Matematik dersi oldu . Türkçeden sınav olduk. Sabah altıda kalktık. Bakıt pencereyi açtı vb...
b) Tamamlama: Cümlelerdeki zaman ifadeleri dikkate alınarak cümleler uygun zaman/kip ekleriyle tamamlanır. Örnek: Yarın okula başla……….
Ben şimdi okula git…………..
Biraz önce gel……………..
- KONU
ETKİNLİK
a) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada istek kipi eklerinin altını çiziniz.
b) Altına yazma: Zaman/kip eklerinin hangi zamanı ifade ettiği ve hangi anlamlarda kullanıldığı fiillerin altına yazılır.
c) Dönüştürme: Cümleler anlam bakımından farklı şekillere (olumlu-olumsuz, olumlu soru vb.) dönüştürülür.
- KONU
ETKİNLİK
a) Gruplandırma: Cümlelerde ek fiille çekimlenmiş olan kelimeler eklerine göre gruplandırılır.
b) Tamamlama: Cümlelerdeki boşluklar zaman zarflarına dikkat edilerek ek fiilin uygun zamanlarıyla tamamlanır.
c) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan ek fiilin çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.
- KONU
ETKİNLİK
a) Gruplandırma: farklı zamanların kullanıldığı metin verilir ve aynı zaman eklerini almış fiiller gruplandırılır.
b) Tamamlama: öğrencilerden şu ana kadar öğrendikleri zaman ve kip eklerinin tamamını kullanarak ki en güzel paragraf yazmaları istenir.
Eşleştirme: Türkçede cümlenin ifade ettiği zamanları belirleyen zarfların şeması yapılır, uygun zamanlarla eşleştirilir.
c) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada duyulan geçmiş zaman ile çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.
- KONU
ETKİNLİK
a) Başka nasıl söyleyebiliriz?: Özellikle Gereklilik kipinin farklı yapılışları vardır. Öğretmen konuyu anlattıktan sonra bir varyantını söyler. Diğerlerini öğrencilerden ister.
Örnek: Öğretmen: O okula gitmeli.
Öğrenci: Onun okula gitmesi gerekir.
Öğrenci: Onun okula gitmesi lazım.
Öğrenci: O okula gitmek zorunda.
b) Bu konu anlatılırken mesleklerden yararlanabilir. Öğretmen ne yapmalı? Ders anlatmalı.
Siz neler yapmalısınız? … Tamirci neler yapmalı? Arabayı tamir etmeli.
c) Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan gereklilik kipiyle çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.
- KONU
ETKİNLİK
a) Yerini değiştirme: Etken, edilgen ve dönüşlü fiiller yanlış kullanımlarıyla öğrencilere dağıtılır. Bu cümlelerdeki yanlış kullanımların düzeltilmesi istenir.
Örnek: Kapı açtı. (Yanlış) Kapı açıldı.
b) Düzeltme: Cümle içinde özellikle yanlış kullanılan kelimelerin yerine doğrusunu yazmaları istenir.
Arkadaşım beni vurdu. ( Arkadaşım beni dövdü. )
- Her konu için verilen parçadan o haftada anlatılan gramer konularının altı çizilip bulunması istenebilir. Örnek: Bu parçada kullanılan gereklilik kipiyle çekimlenmiş yapıların altını çizmeleri istenir.
d) Cümlelerdeki boşluklar anlama uygun olarak çeşitli eklerle (edilgenlik, dönüşlülük, ettirgenlik) tamamlanır.