Yabancılara Türkçe Öğretimi

Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretiminde Okuma Becerisini Geliştirme Yolları

Mehmet AYGÜNEŞ tarafından yazıldı.

             Bu Ã§alışmanın amacı; Türkçenin ikinci dil olarak öğretimi üzerine hazırlanan kitapların okuma becerilerine iliÅŸkin bölümlerini deÄŸerlendirmek ve bu deÄŸerlendirmeler ışığında örnek okuma üniteleri sunmaktır.

 Bu amaç doÄŸrultusunda çalışmada öncelikle "okuma ünitelerini/etkinliklerini deÄŸerlendirmeye yönelik kontrol listesi" oluÅŸturulmuÅŸtur. Türkçenin ikinci dil olarak öğretimi ile ilgili kitapların okuma becerilerine yönelik bölümleri hem bu kontrol listesindeki ifadeler hem de ilgili bölüme iliÅŸkin gözlemler ve sayısal veriler ışığında incelenmeye çalışılmıştır.

          Bu incelemelerde ÅŸu sonuçlara ulaşılmıştır: Kitaplarda metin türü olarak en çok diyalog kullanılmaktadır ve farklı türde metinlere yeterince yer verilmemektedir. Kitaplardaki okuma becerilerine iliÅŸkin bölümlerde girdi biçimi olarak en çok benzetilmiÅŸ girdiye yer verilmektedir. Ancak bu girdilerin gerçek yaÅŸamdaki durumlara benzetilmesinde kimi sorunlar bulunmaktadır. Metinlerin konuları gerçek yaÅŸamdaki durumlara kısmen uygundur. Metinlerin konuları genel olarak ilgi çekici deÄŸildir. Diyalog biçimindeki metinlerin baÄŸlamsal özellikleri yeterince açık deÄŸildir. Metinlerin okunabilirlik düzeyleri genel olarak hedef grubun düzeyine uygundur. Metinlerin içeriksel özellikleri ve sunuluÅŸ biçimleri geliÅŸtirilebilir niteliktedir. Kitaplarda okuma öncesi ve sırasına iliÅŸkin etkinliklere yer verilmemektedir. Kitaplarda okuma sonrasında ise, metni anlamlandırmaya yönelik kısa yanıtlı sorular yer almaktadır. Okuma sonrası etkinliklerde okuma becerilerini geliÅŸtirecek nitelikte etkinlikler yeterince yer almamaktadır. Metinleri anlamaya yönelik olarak büyük oranda kısa yanıtlı soruların kullanıldığı görülmektedir. Kitapların okuma becerilerine iliÅŸkin bölümlerindeki etkinlikler biliÅŸsel olarak büyük oranda bilgi ve kavrama basamaklarını tetiklemektedir.

 Bu çalışmada yapılan belirlemeler doÄŸrultusunda seyahat ve saÄŸlıklı yaÅŸam konuları üzerine iki örnek tema önerilmiÅŸtir. Bu temalar hazırlanırken okuma becerisinin geliÅŸtirilmesinde önemli olan durumlar ve Türkçenin ikinci dil olarak Ã¶ÄŸretimi ile ilgili kitapların okuma becerilerine iliÅŸkin bölümlerindeki olumlu ve olumsuz yönler dikkate alınmıştır

GÄ°RÄ°Åž

 Bu bölümde çalışmanın temelini oluÅŸturan problem durumu, yapılış amacı, Ã¶nemi ve temel probleme iliÅŸkin alt problemler aktarılmaya çalışılmaktadır. Ayrıca çalışmanın temel sayıtlılarına (varsayımlarına), sınırlılıklarına, çalışmayla ilgili temel tanımlara ve kullanılan kısaltmaların açılımlarına da bu bölümde yer verilmektedir.

  1.1. Problem Durumu

 Yabancılara Türkçe öğretimi alanında sınırlı sayıda kaynak olmakla birlikte, son on yılda bu alanda gerek sınıf ortamında gerekse bireysel kullanıma yönelik pek çok kitabının hazırlandığı görülmektedir. Bu kitaplar incelendiÄŸinde, kitapların tamamının metin temelli bir anlayışla hazırlandığı ve kitaplarda okuma becerisine iliÅŸkin durumlara genişçe yer verildiÄŸi görülmektedir. Ancak bir tarama çalışması yapıldığında, söz konusu kitapların pek çoÄŸunun okuma becerilerine iliÅŸkin bölümlerinde okuma materyalleri/üniteleri hazırlamadaki önemli ilkelerin ve durumların göz ardı edildiÄŸi görülmektedir. Yine de geçerli ve güvenilir tespitler yapabilmek için konuyla ilgili kitapların bilimsel araÅŸtırma yöntemleri çerçevesinde ele alınması ve geliÅŸtirilen bu varsayımın doÄŸru olup olmadığının sorgulanması gerekmektedir. Bu nedenle, söz konusu kitapların Türkçeyi ikinci dil olarak edinenlerin okuma becerilerinin geliÅŸtirilmesini saÄŸlayıp saÄŸlayamayacağı, okuma ünitelerinde ne gibi hataların, eksikliklerin bulunduÄŸu bilimsel yöntemler Ä±ÅŸÄ±ÄŸÄ±nda incelenmelidir.

Çalışmada bu problem durumundan hareket edilmiÅŸve yabancılara Türkçe öğretimi ile ilgili kitapların okuma becerileri ile ilgili bölümlerinin Türkçeyi ikinci dil olarak edinen yabancıların okuma becerilerini istenen düzeye getirip getiremeyeceÄŸi tartışılmıştır. Ayrıca bu Ã§alışmada problem durumunun irdelenmesiyle yetinilmemiÅŸ,var olan sorunları Ã§Ã¶zmeye yönelik somut Ã§Ã¶züm önerileri de (iki Ã¶rnek tema) sunulmaya Ã§alışılmıştır.

  1.2. Amaç ve Önem

Bu çalışma temel olarak, Türkçenin ikinci dil olarak öğretimi üzerine ÅŸimdiye kadar hazırlanan kitapların okuma becerisi ile ilgili bölümlerinin nasıl oluÅŸturulduÄŸunun, bu bölümlerin Türkçeyi ikinci dil olarak edinenlerin okuma becerilerini geliÅŸtirmede ne düzeyde etkili olabileceÄŸinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca yapılan tespitler ve deÄŸerlendirmeler sonucunda Türkçeyi ikinci dil olarak edinenlerin okuma becerilerini geliÅŸtirmek amacıyla iki farklı düzey için örnek okuma temasının hazırlanması da bu çalışmanın temel amaçları arasındadır.

 Bu temel amaçlar doÄŸrultusunda çalışmada yanıtlanmaya çalışılan sorular ÅŸunlardır:

• •Okuma becerisi nedir?

1. o•Anadildeki okuma süreçleri ile ikinci dildeki okuma süreçleri arasında ne gibi benzerlikler/farklılıklar vardır?
2. o•Okuma-anlama sürecini oluÅŸturan; okuma amaçları, metin, okuma biçemleri, okumanın zihinsel olarak iÅŸlemlenmesi, okuma sürecinde kullanılan stratejiler/beceriler ve okuma sürecinin hedefleri neyi ifade etmektedir?
3. o•Özellikle ikinci dil öğretimi sürecinde dil edinicilerinin okuma becerilerini geliÅŸtirmek amacıyla oluÅŸturulan okuma öncesi, okuma sırası, okuma sonrası etkinliklerin ve kullanılan metinlerin özellikleri nelerdir?

Devamını okumak için tıklayınız...